همین که شما عبارت (چگونه گوشی را ترک کنیم و درس بخوانیم؟) را جستجو کردهاید، اولین و مهمترین قدم را برای بهبود مطالعه خود برداشتهاید. این نشان میدهد که شما میدانید گوشی همراهتان در عین کارآمدی، میتواند بزرگترین رقیب شما برای داشتن تمرکز باشد. صدای یک نوتیفیکیشن یا وسوسه سر زدن به شبکههای اجتماعی، به راحتی میتواند برنامه درسی شما را بهم بریزد و ساعتها از زمان با ارزش شما را هدر دهد.
شما تنها نیستید؛ امروز بسیاری از دانش آموزان با این چالش روبهرو هستند. اما خبر خوب این است که شما میتوانید دوباره کنترل زمان و توجهتان را به دست بگیرید. در این مقاله، قرار نیست بگوییم که باید گوشی خود را برای همیشه کنار بگذارید یا یک کار غیرممکن انجام دهید؛ بلکه هدف ما این است که یاد بگیرید چطور از ابزارهای هوشمند، به طور بهینه استفاده کنید تا تمرکز لازم برای موفقیت در کنکور و امتحانات را به دست آورید.
تشخیص مشکل: چرا کنار گذاشتن گوشی هنگام درس خواندن سخت است؟
قبل از این که بخواهید برای تمرکز بهتر موقع درس خواندن برنامهریزی کنید، باید بدانید چرا مغز ما دائم به دنبال گوشی میگردد. اگر دلیل این وابستگی را بفهمید، میتوانید با آگاهی بیشتری با آن مقابله کنید.
چرخه پاداش فوری و مغز ما
مغز ما عاشق پاداشهای سریع و فوری است. وقتی شما یک درس دشوار را مطالعه میکنید، مغز باید انرژی زیادی مصرف کند و پاداش (یادگیری و موفقیت) کمی دیرتر حاصل میشود. اما وقتی گوشی را برمیدارید، با دیدن یک پیام، لایک یا ویدیو، مغز شما بلافاصله یک حس خوب و پاداش لحظهای دریافت میکند.
وسوسه ترس از دست دادن (FOMO)
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که احساس کنید اگر لحظهای گوشی خود را چک نکنید، اتفاق مهمی در شبکههای اجتماعی یا گروههای دوستانه را از دست میدهید. این احساس که به آن ترس از دست دادن یا FOMO میگویند، یکی از دلایل اصلی چک کردنهای مداوم گوشی است. ما ناخودآگاه فکر میکنیم که باید دائم در جریان تمام امور باشیم و همین وسوسه، ریشه تمرکز ما را از بین میبرد.
عادتهای ناخواسته
زمانی که ما احساس خستگی میکنیم یا قسمتی از درس سخت میشود، اولین واکنشی که بدن نشان میدهد، رفتن به سراغ ابزاری است که ما را از فضای درس خواندن دور کند؛ یعنی همان گوشی! با تکرار این رویه، مغز شما شرطی شده و هر زمانی که در مطالعه احساس خستگی سراغتان بیاید، ناخودآگاه دستتان برای برداشتن گوشی میرود.
چگونه گوشی را ترک کنیم و درس بخوانیم؟
حالا که میدانید چرا کنار گذاشتن گوشی سخت است، وقت آن رسیده که پاسخ سوال (چگونه گوشی را ترک کنیم و درس بخوانیم؟) را بررسی کنیم. این روشها ساده هستند، اما باید حتما یک بار هم که شده آنها را امتحان کنید تا بتوانید با تمرکز کامل درس بخوانید.
گام اول: گوشی خود را از محیط مطالعه دور کنید
اگر میخواهید یک بازه مطالعاتی باکیفیت داشته باشید، گوشی خود را به یک اتاق دیگر ببرید یا حداقل آن را در یک کشو یا کمد دور از دید خود قرار دهید. وقتی گوشی کنار دست شما قرار ندارد، دیگر نیازی نیست بخشی از انرژی ذهنی خود را صرف مقاومت در برابر چک کردن آن کنید. مورد دیگر این است که حتماً قبل از شروع درس، حالت مزاحم نشوید گوشی خود را فعال کنید. هیچ اعلان غیرضروری نباید تمرکز شما را برهم بزند. تنها در صورتی که منتظر یک تماس خیلی مهم هستید، میتوانید تنظیمات مربوط به آن را فعال نگه دارید.
گام دوم: برای کارکردن با گوشی خود برنامهریزی کنید
سعی نکنید گوشی را به طور کامل کنار بگذارید؛ بلکه زمان استفاده از آن را مدیریت کنید. این کار حس محرومیتی که ممکن است داشته باشید را از بین میبرد و همکاری مغز را جلب میکند.
تعیین زمان استراحت اختصاصی: برای خودتان قانونی مشخص بگذارید: مثلاً ۶۰ دقیقه تمرکز کامل و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه استراحت با گوشی. با این روش خیالتان راحت است که نه از چک کردن پیامها عقب میمانید و نه درس خواندن را به تعویق میاندازید!
استفاده از زمانبندیهای کوتاه: میتوانید از روش پومودورو استفاده کنید. یک تایمر بگیرید و ۲۵ دقیقه زمان بگذارید و تمام تمرکزتان را روی درس بگذارید. سپس ۵ دقیقه استراحت کنید و در این زمان کوتاه، اجازه دارید گوشی را چک کنید. این وقفههای کوچک، باعث میشود مغز شما کمتر خسته شود.
گام سوم: عادت فرار از درس را جایگزین کنید
همانطور که گفتیم، هنگام خستگی مغز شما به سمت گوشی میرود. باید برای این لحظات، یک عادت سالم و جایگزین ایجاد کنید. زمانی که احساس خستگی یا کسالت به سراغتان آمد و وسوسه شدید به گوشی پناه ببرید، به جای آن یکی از فعالیتهای زیر را انجام دهید:
- بلند شدن از میز و انجام چند حرکت کششی.
- نوشیدن یک لیوان آب خنک، دمنوش، چای یا قهوه برای انرژی بیشتر
- تغییر دادن محیط یا وضعیت نشستن.
این فعالیتها به شما کمک میکنند تا انرژی ذهنیتان را بازیابی کنید، بدون آنکه وارد چرخه بیپایان گشتن در شبکههای اجتماعی شوید.
گام چهارم: محیط مطالعه را برای تمرکز آماده کنید
گاهی مشکل فقط گوشی نیست؛ محیطی که در آن درس میخوانید هم میتواند تمرکز شما را نابود کند. اگر قرار است گوشی را کنار بگذارید، بهتر است شرایطی بسازید که ذهنتان کمتر دنبال حواسپرتی بگردد.
در وهله اول سعی کنید در محیطی با نور مناسب و میز مرتب درس بخوانید. شلوغی اطراف، ناخودآگاه ذهن را خسته میکند و دوباره شما را به سمت گوشی میکشاند. قبل از شروع مطالعه،کتابها، جزوهها، خودکار و حتی آب یا خوراکی ساده را کنار دستتان بگذارید. این کار باعث میشود به بهانههای مختلف از جا بلند نشوید و سراغ گوشی نروید.
گام پنجم: هدفگذاری کوتاه و واقعی داشته باشید
وقتی بدون هدف درس میخوانید، خیلی زود خسته میشوید و گوشی بهترین راه فرار به نظر میرسد. اما اگر بدانید دقیقاً قرار است چه کاری انجام دهید، تمرکزتان بیشتر میشود. به جای اینکه بگویید امروز ۵ ساعت درس میخوانم، بگویید (این ۳۰ صفحه را میخوانم یا این مبحث را تمام میکنم)؛ بعد از رسیدن به هر هدف کوچک احساس رضایت میکنید و دیگر نیازی به پاداش فوری گوشی نخواهید داشت.
گام ششم: خودتان را بابت پیشرفت تشویق کنید
قرار نیست از همان روز اول کاملاً گوشی را کنار بگذارید. اگر امروز فقط ۳۰ دقیقه کمتر از گوشی استفاده کردید، یعنی پیشرفت داشتهاید. اگر یک روز حواستان پرت شد یا بیشتر از حد گوشی را چک کردید، خودتان را سرزنش نکنید. فقط از فردا دوباره به برنامه برگردید. یادتان باشد که استمرار مهمتر از بینقص بودن است.
اشتباهات رایج هنگام تلاش برای ترک گوشی
احتمالاً برای شما هم پیش آمده که تصمیم گرفتهاید استفاده از گوشی را کم کنید، اما نتوانستید بیشتر از یکی دو روز این رویه را تحمل کنید. دلیلش این است که بسیاری از دانشآموزان ناخواسته دچار چند اشتباه رایج میشوند که مسیر تمرکز را سختتر میکند. حواستان به این موارد باشد:
کنار گذاشتن کامل و ناگهانی گوشی: بزرگترین اشتباه این است که فکر کنید باید یکباره گوشی را حذف کنید و کاملاً آن را کنار بگذارید. این کار معمولاً نتیجه عکس میدهد و بعد از مدتی باعث استفاده افراطیتر میشود؛ در صورتی که کاهش تدریجی و مدیریتشده، خیلی مؤثرتر و ماندگارتر است و مغز شما راحتتر آن را میپذیرد.
نداشتن برنامه مشخص برای مطالعه: وقتی بدون برنامه درس میخوانید، ذهنتان زود خسته میشود و گوشی به سادهترین راه فرار تبدیل میشود. اگر ندانید دقیقاً چه هدفی دارید و چقدر زمان میخواهید صرف آن کنید، تمرکزتان به راحتی برهم میخورد. حتی یک برنامه ساده روزانه میتواند جلوی این اتفاق را بگیرد.
اگر کنکوری هستید استفاده از برنامه روزانه درس خواندن برای کنکور میتواند شما را در داشتن برنامهای بهتر یاری کند. اما اگر آزمون تیزهوشان دارید و برنامه قبلی کمکی به شما نمیکند از برنامه روزانه درس خواندن برای تیزهوشان استفاده کنید.
سرزنش کردن خود بعد استفاده از گوشی: بسیاری از شما عزیزان بعد از چند دقیقه استفاده از گوشی، احساس شکست میکنید، انگار که مرتکب اشتباه جبران ناپذیری شدهاید و به همین علت مطالعه را رها کرده و یک روز با ارزش خود را از دست میدهید. این کار فقط تمرکز را کمتر میکند. در این موقعیت بدون فوت وقت مطالعه خود را از سر بگیرید و از همان لحظه به بعد گوشی را از خود دور کنید.
خلاصه اینکه، به یاد داشته باشید که موفقیت تحصیلی نتیجهی قدمهای کوچک اما پیوسته است. با صبر، برنامهریزی و کمی مهربانی با خود، میتوانید کنترل زمان و تمرکزتان را دوباره به دست بگیرید و با آرامش بیشتری به سمت اهداف درسی خود حرکت کنید.
کلام آخر
اگر تا اینجا مقاله را مطالعه کردهاید، یعنی به بهبود شرایط درسی و آیندهی خود اهمیت میدهید. واقعیت این است که حواسپرتی با گوشی، مسئلهای رایج میان دانشآموزان بوده و تجربهی آن به معنای ضعف یا ناتوانی شما نیست. تمرکز یک مهارت اکتسابی است که با تمرین و استمرار تقویت میشود. لازم نیست از خود انتظار تغییرات ناگهانی و کامل داشته باشید. حتی کاهش تدریجی استفاده از گوشی و ایجاد چند عادت سادهی جدید میتواند تأثیر قابل توجهی بر کیفیت مطالعهی شما بگذارد.
واقعیت این است که با کنار گذاشتن گوشی قرار نیست شما نمرهها و رتبهای عالی در آزمونها کسب کنید. فرقی ندارد کنکوری باشید یا آزمون تیزهوشان داشته باشید و یا به دنبال افزایش معدل خود باشید، شما در این راه به دورهها و پشتیبانهایی نیاز دارید که در این مسیر دشوار در کنار شما باشند. در غیر این صورت نمیتوان به کسب نمرات و رتبههای درخور خیلی امیدوار بود.
به کسانی که دنبال کسب رتبه در کنکور هستند توصیه میکنیم در دوره آموزشی جامع پایه تا کنکور شرکت نمایند. برای دانش آموزان طالب مدارس تیزهوشان هم خوشبختانه دوره آموزش ورودی تیزهوشان وجود دارد که مسیر قبولی را برایتان تسهیل میکند.
البته دورههای ذکر شده نمیتواند به کسانی که نیاز به معدل بالا دارند کمک کند، این افراد میتوانند از دوره ارتقا معدل کمک بگیرند تا در نهایت نتیجهای رضایت بخش کسب نمایند.
